تغییر برای برابری

واگذاری امور ازدواج به مجمع خیران

2010-07-30T18:10:53Z

مهر-معاون برنامه ریزی و نظارت بر امور فرهنگی و آموزشی سازمان ملی جوانان گفت: با تشکیل مجمع خیران و فعالان امر ازدواج در تمامی استانهای کشور، این مجمعها تمامی امور مربوط به حمایت و آموزش ازدواج جوانان را برعهده می گیرند.

پرویز کرمی در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه یکی از اهداف تشکیل مجمع خیران ساماندهی کسانی است که در جامعه دارای وجهه ای مناسب هستند و در امر همسریابی و همسرگزینی فعالیت می کنند افزود: زمانی سازمان ملی جوانان از تشکل هایی که در امر ازدواج فعال بودند حمایت می کرد اما اکنون برای ساماندهی آنها بر اساس تصویب شورای عالی جوانان مجمع ملی خیران و فعالان امر ازدواج را تشکیل می دهد.

وی ادامه داد: در جلسه اخیر شورای عالی جوانان مصوب شد که سازمان ملی جوانان و وزارت کشور ساز و کار اساسنامه و شکل گیری مجمع خیران را آماده و به شورا ارائه کنند.

امکانات ازدواج زیر چتر خانواده ارائه می شود

معاون برنامه ریزی و نظارت بر امور فرهنگی و آموزشی سازمان ملی جوانان با تاکید بر اینکه در راه اندازی مجمع فعالان امر ازدواج باید به سمتی برویم که خانواده ها در امر ازدواج خلع ید نشوند و نقش آنها در این زمینه احیا شود گفت: باید همه امکانات ازدواج زیر چتر خانواده ارائه شود چرا که اگر از این مسئله غفلت کنیم خانواده ضرر می کند.

وی تصریح کرد: به دلیل اینکه جامعه ما شهرنشین شده و ساختار خانواده ها از شکل گسترده به هسته ای تغییر پیدا کرده نیاز است که نهادهایی در جوامع به تناسب آداب، رسوم و سنن جوامع به وجود بیاید که به نقش خانواده در امر ازدواج کمک کنند و مجمع خیران ازدواج چنین وظیفه ای دارد.

کرمی اظهار داشت: مجمع خیران نهادها و تشکلهای مردمی فعال در زمینه ازدواج را با کمک دولت شناسایی می کند و علاوه بر رفع مشکلات آنها وظیفه توانمند سازی، تقویت و حمایت نیز دارد.

مجمع خیران بازوهای ملی و مردمی برای ازدواج

وی با اشاره به اینکه نقش دیگر مجمع فعالان امر ازدواج آموزش است گفت: برای اینکه نظارت و هدایت در امر آموزش دولتی نشود نیاز به بازوهای ملی مردمی داریم که همان مجمع خیران و فعالان امر ازدواج است.

معاون برنامه ریزی و نظارت بر امور فرهنگی و آموزشی سازمان ملی جوانان با اشاره به اینکه حدود 200 مرکز مشاوره ازدواج با مجوز سازمان ملی جوانان در کشور فعالیت می کنند اظهار داشت: نظارت بر این مراکز مستلزم یک سازمان هدفمند است و با توجه به اینکه قصد بزرگ شدن دولت را نیز نداریم بهترین راه حل در این زمینه تشکیل مجمع خیران است.

کرمی با بیان اینکه مجمع خیران در هر استان هیئت امنایی متشکل از استاندار، امام جمعه، افراد مورد وثوق مردم، ریش سفیدان و معتمدان استانی دارد گفت: در تهران اعضای آن با روالی که تشکل مربوطه معین می کند در انتخابات برگزیده می شوند.

وی تاکید کرد: مجمع خیران و فعالان امر ازدواج متعاقب قانون مصوبه مجلس در حیطه ازدواج شکل می گیرد چرا که در این قانون معین شده سامانه ای در حوزه ازدواج تشکیل شود که دستگاههای مختلف در آن عضو شوند که یکی از اعضای آن نیز تشکلهای مردم نهاد است.

کرمی در پاسخ به اینکه به نظر می رسد با عضویت استاندار تشکیلات مجمع خیران به نوعی دولتی شود گفت: عضویت استاندار برای کمک و تسهیل سازی در امور است چرا که فعلا دولت متنفذترین و پرپولترین نهاد در کشور محسوب می شود.

به گفته وی بنا بر تصویب شورای عالی جوانان در مدت سه ماهه اساسنامه مجمع خیران و فعالان امر ازدواج تهیه می شود.

پایان تدوین آیین نامه پوشش دانشجویان

2010-07-30T18:04:48Z

مهر- معاون دانشجویی و فرهنگی وزارت بهداشت با اشاره به اتمام بازنگری آیین نامه پوشش دانشجویان علوم پزشکی گفت: نظارت بر اجرای آیین نامه در سطح دانشگاههای علوم پزشکی به معاونت آموزشی وزارت بهداشت سپرده شد. دکتر فرحناز ترکستانی در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: آیین نامه حجاب و عفاف که کار بازنگری آن به پایان رسیده است از مهرماه 89 اجرایی می شود و همانطور که غیبت دانشجویان در حیطه آموزش تعریف می شود این موضوع نیز به آموزش سپرده شد.

وی خاطرنشان کرد: ما در بازنگری آیین نامه حجاب و عفاف سعی کرده ایم در مورد ضوابط پوشش با کلی گویی بیشتری به موضوع نگاه کنیم و در واقع قوانین گذشته را مورد بازخوانی قرار داده ایم.

ترکستانی با انتقاد از شیوه های قهری در برخورد با مقوله حجاب و عفاف گفت: انتقاد اصلی ما به شیوه های قهری این است که با بیان و تاکید بیش از اندازه بر این نوع آیین نامه به افرادی که در دانشگاهها حجاب خود را رعایت می کنند توهین می شود.

وی اضافه کرد: نگرانی اصلی ما این است که قداست محیط دانشگاهها از بین برود و از همین رو معتقدیم که کار فرهنگی باید به صورت ضابطه مند پیش رود و و بخش های فرهنگی باید متولی آن باشند.

معاون دانشجویی و فرهنگی وزارت بهداشت با تاکید بر تفاوت بد حجابی با نبود عفاف، گفت: بسیاری از افرادی که شاید به نظر ما حجاب آنها کامل نباشد اما همان انسانها به نماز و روزه و سایر واجبات معتقد هستند و آن را انجام می دهند. بد حجابی با بی اعتقادی و بی عفافی متفاوت است و ما باید تعریف درستی از آنها داشته باشیم.

معاون وزیر بهداشت اظهار داشت: از سوی دیگر حقوق شهروندی اقتضا می کند که قوانین را اجرا کنیم و در واقع ما در بخش فرهنگی باید به دانشجویان خود احترام قوانین را آموزش دهیم و در عین حال بتونیم جایگزین های فرهنگی مناسبی نیز بیابیم.

چهارمین روز اعتصاب غذای بهمن احمدی امویی و 15زندانی سیاسی دیگر

2010-07-30T14:41:07Z

جرس: در پی چهارمین روز اعتصاب غذای گروهی از زندانیان سیاسی – عقیدتی محبوس در بند ۳۵۰ زندان اوین وهمچنین تداوم قطع امکان ارتباط تلفنی با محبوسین این بند موجی از نگرانی خانواده های این زندانیان را دربر گرفته است.

به گزارش کلمه، در پی برخوردهای توهین آمیز مسئولین بند ۳۵۰ در روز میلاد حضرت ولیعصر(عج) و قطع امکان تماس تلفنی در این بند تنی چند اززندانیان محبوس دست به اعتصاب غذا زدند و به سلول انفرادی منتقل شدند ولی بلافاصله حدود چهارده تن دیگر در حمایت از حرکت اعتراضی اولیه دست به اعتصاب غذا زدند.

علی ملیحی فعال دانشجویی و عضو ادوار تحکیم وحدت، بهمن احمدی امویی روزنامه نگار، حسین نورانی نژاد روزنامه نگار و عضو جبهه مشارکت، عبدالله مومنی فعال دانشجویی و سخنگوی ادوار تحکیم، علی پرویز فعال دانشجویی، حمیدرضا محمدی فعال سیاسی، جعفراقدامی فعال مدنی، بابک بردبار عکاس خبری، ضیا نبوی دانشجوی محروم از تحصیل، ابراهیم (نادر) بابایی فعال مدنی و از جانبازان جنگ ایران و عراق، کوهیار گودرزی فعال حقوق بشر و وب نگار، مجید دری فعال دانشجویی، مجید توکلی فعال دانشجویی، کیوان صمیمی روزنامه نگار، غلامحسین عرشی، پیمان کریمی آزاد از بازداشت شدگان حوادث عاشورا در حال حاضر در اعتصاب غذا به سر می برند.

تعهد، صداقت و سخت‏کوشی

2010-07-30T10:15:15Z

شنیده‏ام و باور دارم که سه چیز یک شخصیت را می‏سازد: تعهد، صداقت و سخت‏کوشی. مطمئناً در میان اطرافیان خودتان کسانی را می‏شناسید که هرسه خصوصیت را با هم داشته باشند. هفته‏ی گذشته این افتخار نصیب من شد که از نزدیک با چنین فردی آشنا شوم.

گلناز امین، بنیان‌گذار و مدیر «بنیاد پژوهش‏های زنان ایران» بیست‌ویک سال است که با تعهد، صداقت و سخت‌کوشی، توانسته است علی‏رغم همه‏ی مشکلات و سختی‏ها، سالانه عده‏ی کثیری از پژوهشگران، فعالین سیاسی و اجتماعی و هنرمندان را از سراسر دنیا، گرد هم بیاورد.

شاید بتوان گفت این کنفرانس یکی از تخصصی‏ترین و قدیمی‏ترین کنفرانس‏های ایرانی است که با محوریت مسائل زنان و زن ایرانی، بدون وقفه در دو دهه‌ی اخیر برگزار شده است.

کتاب سال بنیاد که دربرگیرنده‌‏ی مقالات ارائه شده در هر کنفرانس است، به همت کمیته‏ی برگزاری سال و بنیاد، زیر نظر گلناز امین به‏چاپ می‏رسد.

این برنامه را فرصت مغتنمی برای قدردانی و سپاس از زحمات بی‏شائبه‏ی خانم گلناز امین می‏شمارم. بیست‌ویکمین کنفرانس سالانه‏ی بنیاد پژوهش‏های زنان ایران، با موضوع «جنبش زنان ایران، تحولات سیاسی و مبارزات دمکراتیک»، هفته‏ی گذشته در پاریس، دانشگاه سوربون سانتیه، برگزار شد.

سیزده سال پیش نیز، در سال ۱۹۹۷، این کنفرانس در شهر دیگری در حومه‏ی پاریس برگزار شده بود. کمیته‏ی هماهنگی برگزاری در مقدمه‏ی کتابچه‏ی کنفرانس آورده است:

«جنش زنان در ایران اکنون شکل گرفته و نسلی از زنان جوان مبارز را در بطن خود پرورانده است. این نسل جوان می‏تواند از نسل‏های پیشین درس‏هایی بیاموزد. از همان‏ها که پلی ساختند برای انتقال تجربه و آگاهی. از حرکت اعتراضی اسفند ۱۳۵۷ که آغازگر دوره‏ای تازه از مبارزه‏ی زنان برای کسب برابری و آزادی بود تا برآمد جنبش در دهه‏ی ۱۳۸۰ و تا شرکت چشمگیر زنان در خیزش بزرگ سال گذشته.»

این کمیته هم‏چنین شرکت کنندگان کنفرانس را به اندیشیدن به چند پرسش دعوت کرده است. پرسش‌‏هایی از قبیل: «تحول موقعیت زنان را به عنوان یکی از عوامل زمینه‏ساز این خیزش مردمی، چگونه ارزیابی می‏کنید؟ جنبش زنان در مبارزات مردم برای آزادی و دمکراسی، چه جایگاهی دارد؟

زنان سکولار و لاییک در کجای این جنبش قرار دارند و برای برقراری برابری، آزادی و دمکراسی چه نقشی برای خود قائل‏اند؟

سیر رویدادهای آینده برای کنشگران حقوق زن، چه در آستین دارد؟ چشم‏انداز چیست؟» کمیته‏ی هماهنگ‌کننده‌ی بیست‌ویکمین کنفرانس سالانه‏ی بنیاد پژوهش زنان ایران، در پایان مقدمه‏ی کتابچه، خاطرنشان کرده است:

«کوشیده‏ایم در حد توان‏مان، طیفی از نقطه‏نظرات را برای گفت‏وگو گرد هم آوریم؛ و نیز کنشگران دست‏کم دو نسل را. تا بتوانیم واقعیت جامعه را در گونه‏گونی و چند رنگی‏اش بازتاب دهیم. امید داریم که گفت‏وگوهای‏مان پربار باشد و صمیمانه.»

چند رنگی و چند صدایی

نکته‏ای که هم بنیاد و هم کمیته‏ی برگزاری، هردو بر آن تاکید داشتند، چندرنگی و چندصدایی بود، اما برای من که برای اولین‏بار در این کنفرانس شرکت می‏کردم، جو به گونه‏ی دیگری احساس می‏شد.

ذکر این نکته ضروری است که این برنامه، برداشت‏های شخصی من به‌عنوان یک شرکت‏کننده در این کنفرانس است و واضح است هرکسی با هر دیدگاه دیگری، می‏تواند برداشت کاملاً متفاوتی از این کنفرانس داشته باشد. هم‏چنین پرداختن به همه‏ی موضوعات مطرح شده در کنفرانس، در یک برنامه امکان‏پذیر نیست.

کنفرانس امسال شامل چند سخنرانی مجرد و چهار پانل بود. در روز نخست و افتتاحیه، خانم فرانسواز پیک از فرانسه، در مورد «فمینیسم، چالش‏های سیاسی قرن بیست و یکم» سخنرانی کرد.

فرانسواز پیک دارای دکترای دولتی در علوم سیاسی و استاد بازنشسته‏ی دانشگاه دوفین در پاریس است. او در جنبش آزادی زنان و گسترش مطالعات فمینیستی، از سال‏های ۱۹۷۰، از طریق سازماندهی کنفرانس، مجلات، سمینار و انجمن‏های زنان پژوهشگر، شبکه‏های مطالعات فمینیستی در فرانسه و اروپا، به‏طور فعال مشارکت داشته است. کارهای او حول فمینیسم دور می‏زند: تاریخ فمینیسم، تئوری‏های مربوط به فمینیسم و مناسبات آن با جنبش کارگری و سوسیالیسم.

موضوع پانل اول کنفرانس در مورد «شکل‏گیری و سازمان‏یابی جنبش‏های زنان پس از سرکوب دهه‏ی ۶۰» بود. در این پانل، فریده زبرجد از آلمان، «محافل زنان در دهه‏ی ۶۰ تا جنبش امروز زنان ایران» را مورد بررسی قرار داده بود. ناهید نصرت از آلمان نیز به مقایسه‏ی «تشابه‏ها و تفاوت‏های جنبش زنان ایرانی در خارج و داخل ایران» پرداخت.

ماری لادیه فولادی از فرانسه، سخنران دیگر این پانل بود. تحقیق خانم فولادی به موضوع زن و خانواده در ایران، از تحول روابط بین زوجین تا خیزش اخیر پرداخته بود. لازم به ذکر است که ماری لادیه فولادی از اولین متخصصانی است که آغاز دوره‏‏ی انتقال باروری در ایران را در اواسط سال‏های ۱۹۸۰، به‏رغم حاکمیت رژیم جمهوری اسلامی ثابت کرد.

به‏‌دنبال انتشار مقاله‏ی او در مجله‏ی علمی «جمعیت»، چاپ انستیتوی ملی مطالعات جمعیتی فرانسه در سال ۱۹۹۶، بخش جمعیت سازمان ملل متحد، پیش‏بینی و برآوردهای خود از وضعیت جمعیتی ایران را بازبینی کرد و با توجه به نتایج مطالعات فولادی، از سال ۱۹۹۸ آن را تغییر داد.

سهیلا قادری آخرین سخنران اولین پانل این کنفرانس بود. عنوان سخنرانی ایشان: «نگاهی به مسئله‏ی زن در پرتو جنبش ملی کرد» بود.

قومیت و ملیت

یکی از نکاتی که در این کنفرانس چندین بار به آن پرداخته شد، مسئله‏ی قومیت و ملیت بود. تفاوت میان این دو واژه بحث‏برانگیز است: آیا کردها در ایران یک ملیت هستند یا یک قومیت؟

در زبان انگلیسی «ethnicity» واژه‏ای است که در این‏گونه موارد به‏کار برده می‏شود. مطالعات «gender» و «ethnicity» معمولاً در یک زیرگروه قرار می‏‏گیرند، اما کدامین ترجمه برای این لغت صحیح‏تر است؛ قومیت یا ملیت؟

انتخاب هرکدام از این دو واژه مخالفین و موافقینی را به‏همراه دارد. شاید بشود در فرصت دیگری به این موضوع پرداخت. شاید شما آغازگر این بحث باشید.

در پایان روز اول کنفرانس، سحر دهقان و ندا شاهرخی به اجرای برنامه پرداختند. سحر دهقان رقصنده و طراح رقص، با تاکید بر نقض حقوق بشر نه تنها در ایران، بلکه در سراسر جهان، در حال تدارک برنامه‏ی هنری آینده‏ی خود با الهام از شعر فارسی است.

ندا شاهرخی نیز بر طرح مسائل و مشکلات اجتماعی و سیاسی در تئاتر تاکید کرد. چرا که باور دارد که تئاتر به علت رابطه‏ی زنده با تماشاگر، می‏تواند در این زمینه‏ها بسیار مؤثر واقع بشود و مسائل جامعه را با زبان تئاتر با مردم جامعه مطرح کند و آن‏ها را به بحث بگذارد.

پانل دوم کنفرانس به موضوع مذهب، بنیادگرایی و لائیسیته پرداخت. ناهید حسینی از انگلستان به بررسی «نقش فرهنگ در آموزش زنان، در جوامع سکولار و مذهبی» پرداخته بود. فریبا امیرخیزی از بلژیک نیز عنوان «مذهب، تبعیض جنسی، دختران دانشجو» را برای سخنرانی خود انتخاب کرده بود.

ژاله وفا از آلمان، بر «جدایی دین و مرام از دولت و نقش اساسی لائیسیته در حفظ حقوق همه‏ی زنان» تاکید داشت.

سخنران آخر این پانل، آذر ماجدی از انگلستان بود و موضوع سخنرانی ایشان «انقلاب زنانه در ایران، ضربه‏‏ای مهم بر اسلام» بود.

آذر ماجدی در بخشی از سخنرانی خود بر این نکته اشاره‏ی صریحی داشت که آزادی زن در جمهوری اسلامی امکان‏پذیر نیست و اگر ما به دنبال آزادی زنان هستیم، حتماً نه فقط دولت دیگری که حکومت دیگری را باید بخواهیم. چرا که اسلام مانع آزادی زن است.

این تاکید قاطع بر حذف اسلام و جمهوری اسلامی، به عقیده‏ی من، کمی راه را بر گفتمان‏های بین طرفداران عقاید و باورهای مختلف تنگ می‏کند.

همین نوع تاکید را طرفداران جمهوری اسلامی هم در لحن خودشان دارند. با این تفاوت که آنها می‏گویند: بدون مذهب، بدون اسلام، آزادی برای هیچ بشری وجود ندارد. اگر قرار بر گفتمان باشد، تاکید بر حذف دیگری، مطمئناً ما را به جایی نخواهد رساند.

تنها سخنران این کنفرانس که از ایران آمده بود، پرستو الهیاری، عضو کمپین یک‏میلیون امضا برای برابری بود. ایشان با بررسی سایت‏های زنان و بیانیه‏های صادرشده از سوی مخالفین دولت، با ارائه‏ی آمارهایی، میزان تاکید بر حضور و نقش زنان در یک سال اخیر را مورد بررسی قرار داد.

نیره‏ توحیدی از امریکا، «نقد و بررسی جنبش زنان ایران بر بستر جنبش سبز» و شهلا شفیق از فرانسه، «آزادی و برابری جنسیتی در ایران، چالش هویتی نقش و جایگاه مذهب» را مورد بررسی قرار دادند.

تفاوت تحقیق و تجربه

یکی از موضوعاتی که در این روز توجه مرا بیش‌تر به خود جلب کرد، عدم توجه به تفاوت میان تحقیق و تجربه و به‏عبارت دیگر، عدم تمیز میان کار آکادمیک و کار اکتیویستی یا کنشگری بود. هرچند این دو باهم در ارتباط نزدیکی هستند، اما عدم توجه به تفاوت میان این دو، باعث سوءتفاهم یا برداشت ناکامل از موضوعات خواهد شد. موضوع جالب دیگر، حضور رنگ‏ها در این کنفرانس بودند. رنگ قرمز، رنگ سبز و یا رنگ‏های دیگر، تعلق افراد مختلف را به گروه‏هایی که خود را عضو آن می‏دانستند، نمایش می‏‌داد.

در پایان روز دوم کنفرانس، آناهیتا چراغعلی و گیسو شاکری به هنرنمایی پرداختند. گیسو شاکری تعداد زیادی از سی‏دی‏های خود را به عنوان هدیه برای دختران ایران، به حاضران در کنفرانس اهدا کرد.

روز سوم و پایانی این کنفرانس با سخنرانی علی عبدی از مجارستان آغاز شد. علی عبدی از کمیته‏ی مردان کمپین یک‏میلیون امضا در ایران، به «نقش مردان برای برابری جنسیتی» اشاره داشت.

ژاله احمدی از آلمان، در متنی بسیار فصیح و زیبا، ملاحظاتی در باب جنبش زنان در ایران جمهوری اسلامی را مورد بررسی قرار داد.

هایده درآگاهی از سوئد نیز در سخنرانی خود، به این سؤال پرداخت که «چرا و چگونه آزادی زن، معیار آزادی در جامعه است؟»

در بخش پرسش و پاسخ، نکته‏ای که بسیار در ذهن من باقی ماند، این بود که نسل پیش از ما، آن‏هایی که «اعدام‏های دهه‏ی ۶۰ و خاوران» را دیده‏اند، به نوعی از حال و روز و اندیشه‏های ما، نسل جوان امروز، غافلند و ما را محکوم به عدم آگاهی از گذشته‏ی خود می‌کنند چون اعدام‏های دهه‏ی ۶۰ را ندیده‏ایم و نمی‏توانیم عمق فاجعه ی اتفاق افتاده را درک کنیم.

به‏‌جای دفاع از خود، در این میان، من سؤال دیگری را برای این عزیزان مطرح می‏کنم: شما نسلی که اعدام‏های دهه‏ی ۶۰ را دیده‏اید و گورهای دسته‌جمعی‌ای چون خاوران را به چشم دیده‏اید، از نسل ما چه می‏دانید؟ از خواسته‏ها و دیدگاه‏های ما چه می‏دانید؟ چقدر راهکارهای ما را مورد بررسی قرار می‏دهید؟

آخرین پانل کنفرانس بنیاد پژوهش‌های زنان که شاید مهم‏ترین پانل این کنفرانس هم بود، عنوان «راهکارها و چشم‏اندازها» را با خود داشت، اما متأسفانه فقط آزاده دواچی از استرالیا و محبوبه عباسقلی‏زاده از هلند، سخنرانی خود را به این موضوع اختصاص داده بودند ,که امیدوارم در برنامه‏ی دیگری، با دعوت از محبوبه عباسقلی‏زاده و آزاده دواچی، راهکارهای پیشنهادی آنها را مورد بررسی قرار بدهیم.

در تمام طول کنفرانس، جو چپ بر سالن حاکم بود. در تایید این حرف، می‏توانم به گفته‏ی پروین سقفی در ابتدای سخنرانی‏اش اشاره کنم که گفت: «در این سه روز من به قدری از چپ شنیدم که در تمام این سال‏ها نشنیده بودم.»

موضوع سخنرانی پروین سقفی «بررسی موقعیت جنبش زنان ایران، از دیدگاه چپ» بود. لیلا دانش از سوئد هم که یکی از فعالین جنبش چپ است، سخنرانی خود را با عنوان «دو چالش پیش رو» ارائه داد.

در کنار کنفرانس، نمایشگاه‏های عکاسی و هنری از چندین هنرمند هم ارائه شده بود، اما متأسفانه این هنرمندان در روز آخر و در انتهای برنامه معرفی شدند. این موضوع مورد انتقاد شدید منیره برادران، یکی از شرکت کنندگان در این نمایشگاه نیز قرار گرفت.

نکته‌‏ی آخر این‏که یکی از موضوعات فراخوان این کنفرانس، رابطه‏ی جنبش زنان ایران با جنبش زنان کشورهای هم‏جوار مانند زنان افغانی و عراقی بود که متأسفانه هیچ‏یک از سخنرانی‏ها به این موضوع اختصاص نیافته بود. امید است در کنفرانس‏های بعدی، این موضوع دوباره در فراخوان‏ها مطرح شود.

پانوشت: نوشته‌ی ارائه شده «گزارش» از کنفرانس نیست؛ بلکه شرح کنفرانس است.

رادیو زمانه

زندانیان کوچک تنهایی / برای پارمیدای فرشته و محمد

2010-07-30T10:12:27Z

ترس بخشی از ماست. بخشی جدا نشدنی از زندگی مان. به ویژه اگر فعالیتهایمان زندگی پر هزینه را برایمان ارمغان آورد، ترس جزئی از خود ما می شود. اما ترس، دلایل مختلفی دارد. برای من همیشه وقتی در کارم، ترس به سراغم آمده است، نخستین تصویری که در پس ذهنم، هر فکر و خیال دیگری را پس زده، تصویر دخترکم بوده است. اینکه او چه می شود؟ چگونه از وضعیت من با خبر می شود؟ چه می کند؟ در تنهایی اش، در جمع، در مدرسه، خانه.... و حالا، دلیل اصلی اینکه شبهای من به ستاره های قطبی این سوی آبها پیوند خورده همو بوده است.

همیشه وقتی دوستانم به دلیل کارشان، به خاطر نوشتن، به خاطر فعالیت در حوزه ممنوعه حقوق بشر، به خاطر فعال بودن برای برابری جنسیتی، به خاطر فمینیست بودن یا فعال مدنی بودن، به زندان رفته اند، اولین چیزی که مرا وادار به نوشتن درباره آنها کرده است، وضعیت به هم ریخته فرزندانشان است.

یادم است وقتی سهراب رزاقی از زندان آزاد شد می گفت بازجو در زندان خبر پسرش را از نوشته های من به او می داده است. وقتی ما درخطریم همه نگرانند؛ پدر، مادر، خواهر و برادر و دوست و آشنا. اما چه کسی می داند هراس ماندگار در لرزه های نگاه بچه های کوچک ما چه تاثیر غیر قابل جبرانی بر آنها خواهد داشت؟

همین بغض در گلوست که مرا واداشته تا امشب از پارمیدای فرشته و محمد بنویسم. یادم است روزی آن دو مرا با ماشین شان به خانه ام می رساندند. دیر شده بود و تقریبا هم مسیر بودیم. در تمام راه، فرشته حلیمی، همسر محمد مصطفایی درباره پارمیدای کوچکش که تقریبا هم سن دختر من بود حرف می زد. پر از پرسش بود. پر از خواستن. پر از عطوفتی که بهترینها را برای دخترکش می خواست. اینکه کجا مدرسه برود.برای بازی و تفریح چه کند، برای کلاس زبان و... نگرانی و امید هر دو را در کنار هم داشت. از وضعیت اجتماعی شرایطی که فرزندان ما در آن رشد می کردند مثل خودم نگران بود و از اینکه چطور باید بچه ها را از فضاهای پر مضطربی که ما را احاطه کرده بود، دور کرد.

حالا وقتی هر روز خبر ها را در کامپیوترم می جورم تا خبری از او و همسر وکیلش بیایم، بغضم سراغ پارمیدا را می گیرد. به لحظه ای فکر می کنم که فرشته را با خود برده اند. از خودم می پرسم آیا فرصت داشت به خانواده اش خبر دهد که او را می برند؟ آیا توانسته بود با پارمیدایش حرف بزند و بگوید چند شب یا چندین شب قرار است کسی دیگر برای او قصه های پیش از خواب را بخواند؟ آیا به او گفته است باید محکم باشد و از چیزی نترسد؟ آیا به او گفته است پدرش هر جا باشد نگران آنهاست؟ آیا توانسته است بغض را، وقتی با دخترکش حرف می زد فرو خورد؟ آیا توانسته است در این روزها از خودش خبری به او بدهد تا کابوسهای شبانه، دخترک را تا صبح منتظر خبری از پدر و مادرش بیدار نگه ندارد؟

خودم را جای فرشته می گذارم. سخت است. خیلی سخت. تا حالا هزار خیال باطل او را تا مرز جنون کشانده است. به بازجویی فکر می کنم که روبروی او می ایستد. بی اینکه شرم کند از رفتار با زنی که هیچ اتهامی به جز همسری با یک مرد وکیل ندارد!

فعالیت در حوزه مدنی با همه اصراری که فعالان حقوق بشر بر غیر سیاسی بودن ماهیت فعالیتهایشان دارند، هزینه های سیاسی و امنیتی فراوانی به آنها وارد می کند. می دانم که فرشته و پارمیدا نیز استثنا نبوده اند. می دانم که پارمیدا هم همانقدر که ممکن است اسم میکی موس را شنیده باشد، اسم محکومان به اعدام را شنیده است. می دانم که پارمیدا، بهنود را به اندازه دوستان مدرسه ای اش می شناسد. می دانم که او نام سکینه را به اندازه نام نزدیک ترین افراد فامیلش شنیده است.

نقطه ضعف همه پدر و مادرهایی که به دلیل کار و حرفه شان در معرض خطر هستند، فرزندانشانند. این بزرگترین هراس من در همه دوران فعالیتم بوده است، چه به عنوان روزنامه نگار و چه به خاطر فعالیت در حوزه اعدام و سنگسار. برای همین است که فکر پارمیدا مرا به هم ریخته است. همانطور که وقتی مصاحبه مهدیه محمدی، همسر احمد زیدآبادی را خواندم که نوشته بود وقتی همسرش را از در خانه به زندان بردند، پرهام، پسر کوچکشان در گوشه ای زانو به بغل گرفته بود و به آن مرد نامهربان که پدرش را ربوده بود می گفت: "احمق بی شعور برای چی بابای منو بردین؟".... تمام روز به پسرکی فکر می کردم که در ذهن تمیزش، چراهای بی شماری بود که کسی به آنها جواب نمی داد.

دلم می خواست کاری می کردم. دلم می خواست می شد به دیدن پارمیدا بروم. و به دیدن پرهام. و به دیدن همه بچه هایی که پدر یا مادرشان در زندان است. اما نمی توانم. نمی شود. تازه اگر هم می شد چه چیز می توانست این غم بزرگ را از دلهای کوچک آنها بردارد؟ هیچ!

روز آنلاین

تشویق ایرانیان به بچه دار شدن

2010-07-30T09:57:52Z

محمود احمدي نژاد سیاست هاي جدید براي تشویق مردم به ازدیاد جمعیت را تشریح کرد و تلاش چند دهه برنامه ریزي جمعیتي ایران را برباد داد و آن را غربي خواند.

راه حل جدید دولت ریختن پول به حساب نوزاد از سوي دولت تا 18 سالگي اوست که در عمل تلاش هایي را که براي کم کردن جمعیت و دستیابي و به رونق اقتصادي شده بود بي اثر مي کند.

احمدي نژاد در جریان مراسمي به منظور اختصاص دادن پول به نوزادان گفت که کساني که در مورد کنترل جمعیت حرف مي زنند، در محدوده دنیاي سکولار تصمیم گیري مي کنند.

این برنامه در راستاي تلاش هاي احمدي نژاد براي بالا بردم جمعیت ایران است که در حال حاضر در حدود 75 میلیون نفر است. او قبلا گفته بود که کشور براي 150 میلیون نفر جا دارد.

این برنامه بیش از هر کس براي اقشار کم درآمد جامعه قابل توجه است که در انتخابات سال هاي 2005 و 2009 از او حمایت کرده بودند.

احمدي نژاد در زمان ریاست جمهوري اش در ایران که بیش از 10 میلیون نفر زیر خط فقر زندگي مي کنند، سیاست هاي پوپولیستي اش را پیش برده است.

هنوز مشخص نیست این بودجه از کجا تامین خواهد شد زیرا دولت در حال حاضر براي اجراي پروژه هاي ساده هم با مشکلات مالي روبرو است.

ایران در اوایل دهه هفتاد برنامه کنترل جمعیت موفقي را در سرتاسر کشور اجرا کرد و این شامل پوستر هاي تبلیغاتي بود که در مراکز بهداشتي نصب شده بود و روي آن نوشته شده بود: "دو بچه کافي است"

بعد از انقلاب سال 1979 درایران این روند برعکس شد و تنها 10 سال بعد که افزایش جمعیت باعث رکود اقتصادي شد به سیستم قبلي بازگشت.

در دهه نود، ایران تلاش کرد تا جمعیت کشور را کم کند و به همین دلیل مردان و زنان را تشویق کرد تا از ابزار جلوگیري از بارداري مجاني یا بسیار ارزان استفاده کنند با وازکتومي کنند. دولت موفق شد رشد جمعیت را که در سال 1986 در حدود 3.9 درصد بود در سال 2006 به 1.6 درصد برساند.

احمدي نژاد کمي بعد از اینکه در سال 2005 به ریاست جمهوري رسید اعلام کرد که دو بچه کافي نیست و ایرانیان را تشویق کرد تا بچه دار شوند.

با برنامه جدید به هر بچه اي که در سال جاري متولد مي شود، 950 دلار از حساب دولت به او تعلق مي گیرد. آنها تا زماني که 18 ساله شوند هر سال 95 دلار به حسابشان ریخته مي شود.

طبق این برنامه بچه ها زماني که به سن 20 سالگي رسیدند مي توانند این پول را برداشت کنند و از آن براي تحصیلات، ازدواج، درمان و مسکن استفاده کنند.

نرخ رسمي بیکاري در ایران در حدود 10 درصد است اما آمار ها نشان مي دهند که در حدود 3 میلیون نفر از کساني که در سن کار کردن قرار دارند، بیکار هستند.

حاصل آخرین ازدیاد زاد و ولد در ایران 26 میلیون ایراني بین سن 15 تا 30 سال است.

روز آنلاین

عملیات گروه سایبری حجاب!

2010-07-30T07:12:24Z

جهان نیوز: مدتی است گروه سایبری حجاب با تبلیغات نامحسوس و اجرای برنامه های متعدد جذاب در فضای مجازی، توان فکری، فرهنگی، و هنری قابل توجهی را برای اهداف خود وارد میدان کرده است. به گزارش سرویس زنان جهان؛ در اطلاعیه رسمی این گروه درباره فعالیت هایشان در فضای مجازی آمده است: این گروه ، به منظور فرهنگ سازی و جریان سازی فعالیت های فرهنگی ، ورود فعالان این حوزه به فضای وبلاگ نویسی دینی ، حضور در فضای مجازی (با توجه به مدیریت اطلاعاتی آسان و هزینه پایین وبلاگ نویسی) و هم چنین عدم میدان داری و حرکت های یکجانبه وبلاگ های غیر ارزشی و اقدامات مذبوحانه سرویس دهندگان و ارائه دهندگان خدمات وبلاگ جهت حذف حضور فعالان ارزشی در این فضا ، تعمدا سیستم وبلاگ را جهت حضور خود در میدان جهاد سایبری برگزید.

همچنین این گروه مجازی که به نظر می رسد در فعالیت های خود از همکاری متخصصان هنری در سطح بالا بهره می برد در ادامه افزوده است: این مجموعه با هدف هویت یابی و هویت بانی از اصالت ناب ایرانی اسلامی ، تعالی بخشی فرهنگی مبتنی بر اصول و ادبیات مهندسی فرهنگی ، ارزش آفرینی و بهره مندی از نخبگان فرهنگی و سرمایه های اجتماعی ، به منظور اشاعه موازین و مبانی حجاب اسلامی و رفع شبهات و جبران خلاء های موجود در این حوزه ، تدوین و طراحی شده است.

اعتصاب غذای شانزده زندانی سیاسی در اعتراض به حبس انفرادی

2010-07-30T07:01:01Z

جرس: اسامی شانزده زندانی سیاسی که سه روز پیش و هم زمان با سالروز میلاد امام زمان (عج ) از بندعمومی ۳۵۰ به سلول های انفرادی بند ۲۴۰ منتقل شده بودند ، مشخص شد.همه این زندانی ها در اعتراض به انتقال شان به سلول انفرادی اعتصاب غذای خود را آغاز کردند.

بهمن احمدی امویی و کیوان صمیمی نخستین زندانی هایی بودند که ظهر دوشنبه به سلول انفرادی منتقل شدند .بقیه زندانی های ساعت سه بامداد روز سه شنبه از سلول های خود در بند ۳۵۰ به سلول های انفرادی در بند ۲۴۰ منتقل شدند.

براساس گزارش های رسیده به کلمه ،اسامی این زندانی ها که به خاطر اعتراض یه رفتار نامناسب ماموران و مسوولان زندان و همچنین شرایط نامناسب بند ۳۵۰ ،سه روز پیش به سلول انفرادی منتقل شده اند ،عبارت است از:علی ملیحی فعال دانشجویی و عضو ادوار تحکیم وحدت ، بهمن احمدی امویی روزنامه نگار ،حسین نورانی نژاد روزنامه نگار و عضو جبهه مشارکت , عبدالله مومنی فعال دانشجویی و سخنگوی ادوار تجکیم ،علی پرویز فعال دانشجویی ،حمیدرضا محمدی فعال سیاسی ،جعفراقدامی فعال مدنی ،بابک بردبار عکاس خبری ،ضیا نبوی دانشجوی محروم از تحصیل ،ابراهیم(نادر)بابایی فعال مدنی و از جانبازان جنگ ایران و عراق ،کوهیار گودرزی فعال حقوق بشر و وب نگار ،مجید دری فعال دانشجویی ، مجید توکلی فعال دانشجویی ، کیوان صمیمی روزنامه نگار ،غلامحسین عرشی ،پیمان کریمی آزاد از بازداشت شدگان حوادث عاشورا از میان این زندانیان بهمن احمدی امویی از سه روز پیش اعتصاب غذای خود را آغاز کرده است و روز بعد از آن پنج نفر دیگر از جمله مجید توکلی ، عبدالله مومنی و کوهیار گودرزی به این اعتصاب غذا پیوستند . سایر این زندانی ها در حمایت از اعتصاب غذای یاران خود ،از از روز چهارشنبه اعتصاب غذا کرده و گفته اند که تا تحقق خواسته هایشان دست از اعتصاب بر نمی دارند.

درخواست زندانیان پوزش ماموران و مسوولان زندان از زندانیان به خاطر رفتار نامناسب و همچنین بازگرداندن تمامی این شانزده زندانی به بند عمومی است.

اشتباه بزرگ فعالان حقوق زن!

2010-07-30T06:47:18Z

جهان نیوز: برخی کارشناسان اجتماعی مسائل زنان را از دريچه نگاه ديگران(غربی) تحليل کرده واولويت‏هاي پژوهشي، کارشناسي و برنامه‏اي خود را نيز بر همان اساس تنظيم می کنند.

به گزارش سرویس زنان جهان؛ یکی از کارشناسان حوزه زنان در مورد آسيب‏ شناسي دفاع از حقوق زنان در گفتگو با خبرنگار جهان گفت: جريان دفاع از حقوق زنان در کشور ما، از ويژگي‏هاي مثبتی، برخوردار است البته در صورتی که نظام به آن جهت دینی بدهد و در این حوزه به کار های قوی بپردازد.

وی در ادامه افزود: حاکميت نباید نگاه انفعالي به حوزه زنان داشته باشد زیرا این موضع مشکلات این حوزه را دو چندان می کند.

این کارشناس حوزه زنان اظهار داشت: برای آسیب شناسی حوزه زنان باید در مرحله اول به مسئله‏شناسي‏ها این حوزه پرداخت یعنی مسائل و مشکلات زن مسلمان و ايراني را شناسایی کرد هر چند که نگاه مسئله شناسانه ليبراليستي و فمينيستي، بر ذهن جامعه کارشناسي ‏ما حاکم شده و تاثیر خود را گذاشته است (که این موضع ناشی از نگاه غربی حاکم بر علوم انسانی است) و کارشناسان اجتماعی ما مسائل خود را از دريچه نگاه ديگران(غربی) تحليل کرده واولويت‏هاي پژوهشي، کارشناسي و برنامه‏اي خود را نيز بر همان اساس تنظيم می کنند.

وی با پر اهمیت دانستن شاخص سازي‏ها برای رشد و توسعه زنان گفت: امروزه‏ شاخص‏هاي استاندارد جهاني که توسط نهادهاي بين‏المللي ترويج و توصيه مي‏شود ملاک ارزيابي وضعيت زنان است و ملاک های که نه تنها کم‏تر مي‏توان نشاني از شاخص‏هاي بومي در تحليل وضعيت زنان مشاهده کرد بلکه نياز به تنظيم چنين شاخص‏هايي نيز چندان‏احساس نمي‏شود.

این کارشناس در ادامه اظهار داشت: با پذيرش چنين شاخص‏هايي، احساس حقارت و خود کم‏ بيني بر انديشه تحليل‏گران و مدافعان حقوق زنان در کشور غالب می شود زیرا چگونه می توان دو نگرش دینی و لائیک را با یک شاخص ارزیابی کرد شاخص هایی که کشور های غربی را با بحران اخلاق و خانواده مواجه کرده است .

هر چند که از نگاه خودشان، حائز بالاترین رتبه های رعایت حقوق و زنان و کودکان می شوند در صورتی که خشونت خانگی در این کشورها در صدر قرار دارد( به عنوان مثال،کشورهاي سوئد و نروژ با دارا بودن رتبه‏هاي اول با فروپاشي کامل خانواده مواجه‏اند،چنان‏که 55 درصد فرزنداني که در ساليان اخير در اين دو کشور متولد شده‏اند نامشروع‏و 63 درصد اهالي استکهلم داراي پيوندهاي توافقي خارج از چارچوب ازدواج مي‏باشند.)

وی با انتقاد از محور بودن غرب برای ایجاد تعاريف و مفاهيم بنيادين و کاربردي زنان گفت: تحليل وضعيت زنان بر اساس پذيرش مفاهيم و تعاريفي غرب در کشور های اسلامی بی معناست . چرا که مهم‏ترين نمود نفوذ و هجوم‏ فرهنگ بيگانه در حاکميت مفاهيم و آموزه‏هاي ديني است و پذيرش اين حاکميت ‏به معناي پذيرش چارچوب تحليلي است که ديگران براي ما تنظيم کرده‏اند. دیگرانی که جامعه اسلامی و ارزش های حاکم بر جامعه ما را قبول ندارند.

این کارشناس با تاکید بر اینکه، پذيرش مفاهيمي چون آزادي، برابري، نسبيت اخلاقي، فردگرايي و پذيرش‏تعاريف حاکم بر علوم اجتماعي کشور های اسلامی را به قهقرا می کشاند، افزود: امروزه ضرورت دفاع فعال از شخصيت و حقوق زنان بيش از هر زمان ديگر احساس‏مي‏شود؛ زیرا مسائل اصلي و تأثيرگذار زنان در پشت هاله‏اي از نگرش‏هاي‏غلط جاهلانه و جامدانه پنهان مانده است و از طرفی اصلاحاتي که با نيت دفاع‏از زنان انجام مي‏شود بيش از آن که مفيد باشد بر آسيب‏ها این حوزه افزوده است.

هزینه 50هزار دلاری عروسی، یک‌ونیم میلیون دختر سعودی را بی‌شوهر کرده است

2010-07-30T06:36:28Z

خبرآنلاین: واحد مرکزی خبر به نقل از شبکه تلویزیونی بی.بی.سی عربی گزارش داد: کاهش تمایل جوانان به ازدواج با دختران عربستانی به علت بالا بودن هزینه آن در مقایسه با میزان درآمد و حقوق ماهیانه به یک دغدغه تبدیل شده است.

درآمد سرانه در عربستان طبق آمار صندوق بین المللی پول حدود 23 هزار دلار است و بالان بودن هزینه ازدواج موجب شده است بیش از یک و نیم میلیون زن در عربستان به علت خودداری جوانان عربستانی از ازدواج با زنان عربستانی ، فرصت ازدواج پیدا نکنند.

هزینه طلا و جواهراتی که برای عروس خریداری می شود بخش قابل توجهی از هزینه ازدواج را تشکیل می دهد زیرا مقدار طلا و جواهراتی که به عروس هدیه می شود نشان دهنده ارزشی است که داماد برای همسر و خانواده همسرش قائل است.

این مساله موجب شده است برخی خانواده ها به دنبال یافتن راه حلهایی برای حل این مشکل باشند که خرید بدلی جات از جمله این راه حلهاست.

بخش مهم دیگری از هزینه های ازدواج برای جوانان عربستانی به برگزاری جشن عروسی در تالارهای مجلل مربوط می شود که گریزی از آن نیست.

با این حال فشارهای اجتماعی، خانواده داماد را در برابر شرایطی قرار می دهد که برای برگزاری مراسم عروسی مجبور به دریافت وامهایی می شود که باید سالها آن را بازپرداخت کند به ویژه آن که هزینه ازدواج در عربستان در مقایسه با میانگین حقوق ماهانه بسیار بالا است.

هم اکنون میانگین حقوق ماهانه در عربستان حدود یک هزار و 300 دلار است در حالی هزینه برگزاری یک مراسم عروسی شامل مهریه عروس و هدایایی که شامل طلا و جواهرات است و هزینه میهمانی و رفتن به ماه عسل به طور میانگین رقمی در حدود 50 هزار دلار است.

همسوئی فمینیسم و اکولوژی سیاسی

2010-07-28T08:43:43Z

جنبش های اکولوژیکی، فمینیستی، صلح طلبی و حقوق بشر از جمله گرایش های برجسته ای بشمار میآیند که از اواخر قرن بیستم میلادی شکل دهنده مناسبات نوین وپیشرفت جهان امروزند. پس از یک قرن، کمونیسم وسوسیال دمکراسی به پایان گرائیده وکشش وپویائی تاریخی اجتماعی را از دست داده اند. در این نوشته هدف نشان دادن همسوئی میان اکولوژی و فمینیسم است. به بیان دیگر از دید من اکولوژی سیاسی بدون فمینیسم ممکن نیست و فمینیسم بدون اکولوژی قدرتمند نمیباشد. فمینیسم و اکولوژی دارای پیوند بسیار نزدیکی هستند واین دو گرایش رساکننده یکدیگرند.

دوره پیدایش

اگر سرآغاز جنبش فمینیستی را در غرب دو دهه شصت و هفتاد قرن بیستم میلادی بدانیم جنبش روشنفکری وسیاسی اکولوژیکی هم در همین دوره برآمد دارد. نقش شخصیت های برجسته زن وشرکت آنها در مبارزات اجتماعی در طول تاریخ پیوسته یک واقعیت بوده است، ولی جنبش مستقل زنان برای آزادی خود ومبارزه علیه مرد سالاری و مناسبات وقوانین ضد زن بطور اساسی در دهه هفتاد بروز کرده وتوسعه مییابد. این جنبش در آمریکا آغاز شده وبا سرعت بعداز چند سال در اروپا در کشورهائی مانند فرانسه، آلمان، انگلستان، هلند، سوئد، دانمارک وایتالیا گسترش مییابد. در فرانسه این جنبش با اقدام گروهی از زنان که تاج گلی را روی گور سرباز گمنام گذاشتند در اوت 1970آغاز شد، آنها در زیر طاق پیروزی نوشتند گمنام تر از سرباز گمنام، زنش میباشد. این جنبش نه در چارچوب یک حزب بلکه بشکل محافل روشنفکری، گروه ها، انجمن ها و شبکه ها بروز کرد وبا خواست هائی چون تقسیم وظایف بین زن ومرد در کارهای خانگی، حق جلوگیری از بارداری و سقط جنین، افزایش مهد کودک، اعتراض علیه تجاوز جنسی، خواست آزادی های جنسی وبرابری اجتماعی و اقتصادی وارد میدان شد واعلام نمود که آنچه خصوصی تلقی میگردد، سیاسی است (1). بطور مسلم این جنبش با سابقه مبارزاتی واجتماعی وفرهنگی زنان در فرانسه پیوند تاریخی پیدا میکند، جنبش مه 68 را تجربه کرده و افکار ی چون"جنس دوم" از سیمین دوبوار(1949) پایه فکری آن را تشکیل میدهد. ولی اینبار حرکت مستقل فمینیستی با شعار های برابری طلبانه و علیه فرهنگ مرد سالار وجهت آزادی زن وارد میدان مبارزاتی گشته وخواهان مناسبات اجتماعی نوین میشود.

جنبش اکولوژیستی و زیست محیطی در امریکا با راهپیمائی بیست میلیونی علیه آلودگی های صنعتی در شهر های بزرگ در بیست دوم آوریل 1970 بوجود میاید. در اروپا نقد علم وصنعت و اعتراض علیه ویرانگری های زیست محیطی توسعه یافته و انجمن ها وگرایشات اکولوژیستی در عرصه اجتماعی فعال میگردند. در این مرحله نگا ه های زیست محیطی فاقد بینش کاملن روشن میباشند و نقد روند تکنولوژی با تمایل بسوی زندگی روستائی وکشاورزی خودنمائی میکند. بسرعت نظرات شفافتر میگردند. در این دوره اکولوژیست ها از بحران زیست محیطی صحبت کرده و طبیعت گرائی تکنوکراتیک ورشد صنعت ضد آلودگی را مطرح میسازند. فکر اندیشمندان متعدد و نقد تمدن صنعتی وخسارات ناشی از آن، وجود برخی نهاد ها مانند سازمان زیست محیط در سوئیس که با هدف دفاع از محیط زیست، مبارزه علیه آلودگی صنعتی، دفاع از گوناگونی زیستنگاهی و توسعه پایدار بود زمینه را آماده نمود تا دستگاه فکری اکولوژیستی همه جانبه تر گردد. در سال 1971 فعالان اکولوژیست به آلاسکا میروند تا در یک گردهمائی بزرگ اعتراض خود را علیه آزمایشات هسته ای و برای حفاظت از طبیعت اعلام نمایند واین اقدام به ایجاد سازمان بین المللی "گرین پیس" منجر میگردد. در 5 ژوئن 1972 اولین نشست جهانی برای حفاظت کره خاکی در استکهلم سوئد برگذار میگردد ودرادامه این نشست برنامه سازمان ملل برای نگهداری محیط زیست مورد تصویب قرار گرفته ودر در بند سوم این برنامه اعلام میشود که ظرفیت زمین در زمینه منابع طبیعی باید حفظ گردد. در فرانسه گرایش اکولوژیستی سیاسی در 1974 وارد میدان انتخاباتی میشود. مهندس کشاورزی "رنه دومون" کاندیدای ریاست جمهوری شده تا بتواند با امکانات رسانه ای، پیام اکولوژیست ها برای ایجاد یک مدل تازه را به آگاهی جامعه برساند. او برآن بود که یک سیاست اکولوژیستی ژرف برای جامعه ضروت داشته ومخالفت خود را علیه جنگ، سرمایه داری ، بیعدالتی در کشور های جهان سوم، آلودگی صنعتی و مولدگرائی و پردوکتیویسم اعلام میکند. او سیاست اقتصادی صنعتی را که مدل مصرفی ناهنجاری بوجود آورده و با آلودگی ها گوناگون سلامت انسان هارا به خطر انداخته مورد نقد قرارداده وخواستار مدل رشد اقتصادی دیگری است که به ویرانگری جهان نیانجامد. بعلاوه رنه دومون برآن بود که کنترل رشد جمعیت جهان باید در دستور قرار گیرد واین حق زنان است که بر بدن خود حاکم باشند وهر دولتی که این حق را برسمییت نشناسد، یک دولت قانونی نیست (2). رنه دومون یک برنامه اساسی ارائه کرده و خودرا فمینیست قلمداد میکند(3). این واقعه سرآغاز جنبش سیاسی اکولوژیستی در فرانسه است وحزب سبز ها در چنین بستری بوجود می آید.

این دوجنبش که کمابیش دریک دوره زمانی پیدایش یافته دارای درونمایه نزدیکی میباشند. این دوگرایش واکنشی انتقادی نسبت به سلطه مدل اقتصادی مولدگرائی پرودکتیویستی از یکسو واز سوی دیگر حاکمیت سیاسی ومردسالارانه است. این دو فکر تلاشی برای خروج از سلطه وبن بست مناسبات کهنه است تا بتوان به زندگی متعادل تر وشادمانه تری روی آورد. میان این جریان فکری همسوئی بسیار ژرفی وجود دارد که در اینجا به برخی از این همسوئی ها اشاره میکنیم.

دیدگاه جهانشمول

این دو جریان با دیدگاه یونیورسالیستی وجها نشمول مشخص میشوند. فمینیسم صرفنظر از وابستگی طبقاتی، ملی ومذهبی، به جایگاه زن و رهائی او توجه دارد. فمینیسم اعتراض به فرهنگ مردسالار و تسلط مرد بر زن در سراسر گیتی است، اعتراض علیه سرکوب زن وحقوق اوست، اعتراض به مناسبات ناعادلانه تاریخی، اجتماعی و اقتصادی که پیوسته زن را فرعی قلمداد نموده ونقش اورابه تولید مثل محدود ساخته است، میباشد. تمامی زنان دیروز وامروز جهان کمابیش در این شرایط فراگیر نابرابر وغیرعادلانه قرار دارند وآزادی زن شرط آزادی جامعه است. فمینیسم ضد مرد نیست بلکه ضد قدرت وامتیازات مردسالارانه است. فمینیسم نوعی اومانیسم است که در جستجوی کسب حقوق انسانی زن میباشد. اومانیسم فلسفی برآنست که هستی انسانی وقوانین طبیعی بر اعتقادات دینی ارجحییت دارند وفمینیسم آزادی زن رابا تمام کیفیت وویژگی زنانه وانسانی مورد توجه قرار میدهد. اکولوژی از نابسامانی ناشی از سیستم تولیدی اقتصاد جهانی ونابودی منابع طبیعی در جهان حرف میزند. اکولوژی اعلام مینماید که خطر بزرگ افزایش گرمای زمین ودیگر خطرات زیست محیطی کل بشریت را تهدید میکند وماباید بسرعت اقدام نموده وجهت حفظ محیط زیست سالم وبهروزی وسلامت انسانها، سیاست اکولوژیستی همه جانبه و جهانی را در دستور قرار دهیم. اکولوژی نیز به انسان توجه داشته وهمانگونه که "تئودور مونو" (1902-2000) دانشمند، اکولوژیست واومانیست فرانسوی میگفت با آنچه که انسان را تهدید ویا تخریب میکند باید مبارزه کرد. بحران اکولوژیکی بین المللی بوده وتهدید مهلکی برای انسان است واین امر هوشیاری وهمیاری شهروندان جهان را ایجاب میکند. بنابراین هر دو دیدگاه فمینیستی و اکولوژیکی دارای نگرشی گسترده بوده واز پروبلماتیکی گفتگو میکنند که راه حل همه جانبه جهت حفظ واحترام زندگی انسانی میطلبد.

مسئولیت تشکیلاتی وسیاسی وقدرت

یکی از ویژه گی های اکولوژیست ها در فعالیت سیاسی تشکیلاتی رعایت برابری در تقسیم مسئولیت ها و توازن قدرت است. در روند های انتخاباتی، حزب سبزها پیوسته برابری کاندیدای زن ومرد را مورد توجه نظری وعملی قرار میدهند. گرایش فمینیستی نزد مردان عضو حزب سبز بسیار نیرومند است وجایگاه زنان عضو در تصمیم گیری ها چشمگیر است. اگر یک جریان سیاسی ضوابط برابری را در درون خود رعایت نکند ، در عرصه اجتماع نیز به این امر بی اعتنا خواهد بود. در زندگی سیاسی وتشکیلاتی سیاسیون ایران چه در زمان شاه وچه در دوره جمهوری اسلامی، چه در درون حکومت وچه در درون اپوزیسیون چپ وراست، این برابری هرگز رعایت نشده است. همین امروزبیشتر رهبران وکادرهای تصمیم گیرنده سازمان های سیاسی مارکسیست و ملی واسلامی ولائیک، مردان میباشند. اینگونه رفتار همان مکانیسم باز تولید مناسبات مردسالارانه میباشد و در تناقض با آزادی زن وروند رهائی زن بشمار میآید. در برخی انجمن ها در خارج کشور دختران وزنان نقش بسیار برجسته دارند ونمونه خوبی در زمینه برابری زن ومرد بشمار میایند. روند های بازدارنده امروز مانعی در مقابل زن برای کسب مسئولیت دست اول و فردا مانع دستیابی زن به مقام وزارت وریاست جمهوری میشود. در حالیکه خواست زنان در هم شکستن مجموعه موانع برای ایفای نقش حساس در سیاست واجتماع است.

مخالفت با خشونت

جنبه دیگر ی از اکولوژی مخالفت آن با خشونت است. مبارزه برای صلح، مبارزه علیه جنگ طلبی، مخالفت با فعالیت صنعتی تسلیحاتی، پیکار مداوم بر ضد فعالیت های هسته ای و تلاش در راستای خلع سلاح هسته ای در سطح جهانی از جمله گرایشات صلح طلبانه اکولوژیست ها بشمار میآید. تمامی رهبران فکری اکولوژی سیاسی پیوسته از صلح وعدم خشونت صحبت کرده اند وشخصیت هائی چون گاندی، لوتر کینگ، ماندلا مورد احترام آنهابوده اند، زیرااز نگاه اکولوژیستی شرایطی که خشونت میآفریند را میتوان درک کرد، ولی ستایش قهرنادرست است. خشونت را به عنوان شیوه وروش نمیتوان پذیرفت، زیرا خشونت مکانیسم تخریب وانتقام بشمار می آید. جنبش زنان در این زمینه همسوی چنین اندیشه ای است. خشونت بهیچوجه راه حل مسائل زنان نبوده وهیچ جنبش فمینیستی نیز طرفدار خشونت نبوده است. در ایران مبارزه علیه خشونت مردسالاروتجاوزات جنسی وفرهنگی زنان وپیکار علیه خشونت مدام جمهوری اسلامی و دین اسلام بیان آسایش طلبی زنان وخواست صلح طلبی آنهاست. مگر قرآن در سوره نساء، آیه سی وچهار نمیگوید که زنان را تنبیه کنید وکتک بزنید، مگر جمهوری اسلامی جز خشونت در قبال زنان کار دیگری کرده است و مگر سرکوب زن توسط مرد یک واقعیت مستمر خانوادگی نبوده است، پس به همین خاطر یکی از جنبه های مهم مبارزه زنان ایران پیکار علیه فشارو خشونت بوده است. ایستادگی زنان در برابر حجاب اجباری و ارتجاعی اسلامی و بسیج آنان در چارچوب کمپین یک میلیون امضا، نشاندهنده آرزو وخواست زنان برای پایان بخشیدن به اجبار، خشونت واستبداد است. جهان ما نیازمند آرامش وصلح است، اکولوژیست ها صلح میخواهند، زنان پایان قهر وسرکوب رامیجویند، و هردو زندگی بهتررا میطلبند. روشن است که در زندگی سیاسی وروزمره کردارهائی بر خلاف این اصل گاه میتوان مشاهده کرد، ولی این تحلیل در راستای محتوای گرایش فمینیستی قرار داشته وقصدی برای افسانه سازی در کار نیست.

نگاه همسو به طبیعت

پیوند دیگر این دو جریان را در باره طبیعت میتوان یافت. از نگاه اکولوژیکی طبیعت یک کلیت گونه گون و ارگانیک است. گیاه وجانور و آب و زمین وانسان این مجموعه بهم پیوسته را میسازند. همزیستی وهماهنگی این مجموعه برای هر یک ازاین بخش ها ضروری بشمار میاید و هر خسارت وویرانگری در هر بخش برای مجموعه زیان آور است. تخریب منابع طبیعی مانند جنگل و آب بناگزیر آسیبی برای انسان وکل محیط زیست میباشد. ویرانگری جنگل ها، تالابهاو مرغزارهاوخشک شدن یکسری از رودخانه ها ودریاچه ها در ایران منجر به خشکی وگرمای هوا ووخامت شرایط اقلیمی شده، اکوسیستم را بهم ریخته، پرنده ها را از بین برده ویا پراکنده ساخته، بیماری هارا افزایش داده وبه کیفیت زندگی انسانی زیان های سنگین وارد آورده است. کیفیت زندگی انسانی وسلامت جسمانی وآرامش روانی انسان در گرو سلامت طبیعت وتنوع آن میباشد. آلودگی های صنعتی وغبارهای شیمیائی منجربه آلودگی هوای تهران شده واین وضعیت نابهنجار یکی از علل اصلی بیماری ها وافزایش مرگ شهروندان میباشد. از نگاه فمینیستی طبیعت سالم و پاکیزگی و تعادل زیست محیطی نقش بسیار مهمی در روند زندگی و شرایط زندگی وآسایش زنان دارد.

در ابتدا باید در نظر گرفت که شکم مادر اولین محیط زیست برای بارداری و تولد فرزندان به حساب میاید. از تشکیل سلول تا لحظه تولد روند پویای زندگی در جریان است. در چنین هنگامی از نظر بیولوژیکی زندگی عبارت از ایجاد سلول مستقل، تغذیه، تغییر وتحولات شیمیائی سلول، بازتولید، تحول ورشد، حرکت وجابجائی و مرگ میباشد (4). روشن است که این تحول بیولوژیکی بهمراه خود تحولات دیگری مانند حس چشائی، بویائی، شنوائی و ویژه گی های روحی وروانی در همین زندگی ابتدائی در شکم زن فراهم مینماید. با ین ترتیب زن که خود از ویژه گی های زیست محیطی برخوردار شده بنوبه خود زیست محیط مادارانه ای را تشکیل میدهد که تعیین کننده زندگی میشود. نمونه دیگر این پیوند را در شرایط زنان آفریقا باید دید. آنها در اقتصاد کشاورزی این قاره نقش اساسی دارند. امروز باتوجه به گسترش خشکی و مناطق بیابانی وشنزار، امکانات آبرسانی و منابع طبیعی بسرعت محدودتر شده ودر شرایطی که زنان آفریقا نقش برجسته ای درکسب درآمد خانوادگی ایفا میکنند، این دشواری های زیست محیطی سختی کارو رنج زنان را بشدت افزایش داده است. خانم "واندانا شیوا" فیزیکدان هندی که تخصص خودرا کنار گذاشته ودر حال حاضر زندگی خویش را به شناساندن وحفظ کشاورزی روستائی و کشاورزی بیولوژیک و طبیعی در برابر اثرات مخرب اقتصاد مالی جهانی اختصاص داده است، معتقد است که این سرمایه داری را باید سرمایه داری مردسالار نامید و برآنست که با توجه به نقش اساسی زنان در نگهداری طبیعت، میباید مقوله "اکو-فمینیسم" را بکار گرفت. خانم "وانگاری موتا ماتائی"، جایزه صلح 2004 که مبتکر سازمان فمینیستی واکولوژیستی زنان بنام "بنیاد جنبش برای کمربند سبز" بوده، برفعالیت تعیین کننده زنان در مورد طبیعت پافشاری نموده و با توجه به نظریات "واندانا شیوا" میگوید دفاع از محیط زیست، زنان ودمکراسی جداناپذیرند.(5)

دو دیدگاه برای تغییر

فمینیسم روبه آینده دارد ودر همان زمان خواهان تغییرات مشخص میباشد. ستم تاریخی وروزمره و مداوم، جنبش زنان را به سوی تغییر مشخص وبلافاصله سوق میدهد. در افسانه های مذهبی دین زن را محکوم کرد، چرا که زن به مرد سیب، میوه طبیعت را داد تا گاز بزند. خشم خدایان برانگیخته شد. این محکومیت خدائی ستم مردانه بر زن را مجاز نمود، تحقیر وخوار کردن را جاری ساخت، نابرابری ریز ودرشت را ممکن ساخت ورنج زنانه راهمه جانبه ساخت. در طول تاریخ قدرت ها وسیاست مردسالار باین خط پای فشرد. حکومت جمهوری اسلامی خواست الله و مردان زورگو را پاس داشت وزن به اسارتی سنگین تر اسیر شد. زندگی زن در این حکومت الهی پرازعذاب وفشارشد وحاکمان اسلامی آن میزان از امتیازات ناچیزی را هم که از دوران پیش کسب شده بود، ربودند. قبل از انقلاب خمینی خطاب به شاه گفت: "حضور مبارک اعلیحضرت همایونی، پس از اهداء تحیت ودعا، به طوری که در روزنامه ها منتشر است، دولت در انجمن های ایالتی وولایتی اسلام را در رای دهندگان ومنتخبین شرط نکرده وبه زنها حق رای داده است واین امر موجب نگرانی علماء اعلام وسایر طبقات مسلمین است....مستدعی است امر فرمائید مطالبی را که مخالف دیانت مقدسه ومذهب رسمی مملکت است از برنامه های دولتی وحزبی حذف نمایند تا موجب دعاگوئی ملت مسلمان شود." (6). پس از انقلاب دستگاه ولایت شیعه با تمام قدرت کوشید تا زن را نفی کند، پنهان کند، ازدور خارج کند، تمام دین وسنت را بکار گرفت تا زن را بزیر چادر وحجاب ببرد (7)، با صیغه اسلامی فحشا را گسترش دهد، در زندانها باو تجاوز کند، حقوق انسانی اورا پایمال کند واورا از پای درآورد. ولی از همان فردای قدرت سیاسی خمینیستی زنها به مقابله دست زدندو به مرور به آگاهی ورادیکالیسم خواست های خود افزودند. درچنین بستری دوره تازه ای از حرکت زنانه شروع شد و فعالیت ها وتلاش های گوناگون سازماندهی شد. برپائی تظاهرات علیه حجاب اجباری، اقدام علیه قوانین ضد زن، بدادگاه کشاندن مردان سرکوبگر، اعتراض علیه احکام بیداد گاه رژیم، سازماندهی کمپین یک میلیون امضا، شرکت در راهپیمائی علیه کشتار، فعالیت قلمی در نشریات، گسترش سایت های اینترنتی وغیره ازجمله تلاش های زنانه بوده که در جستجوی به عقب راندن نظام و بهبودی در وضع زنان میباشد. بعلاوه گرایش زنان علیه دولت دینی واحکام ضد زن توسعه پیدا کرد. این در گیری نشان میداد که خود مضامین قرآنی در زمینه ارث، قضاوت، چند همسری، صیغه وغیره در تضاد با آزادی وحقوق زن کسانی را بر آن داشت تا خواهان تفسیر دیگری از قرآن گشته وزمینه طرح افسانه "فمینیسم اسلامی"(8) فراهم سازند. بهر حال ستم دینی وسیاسی موجود، بیداری بیسابقه ای را موجب شد وزنان را بسوی پیکاری مشخص وروزمره سوق داد. خواست این تغیرات بیانگر آنست که این جنش خود را در آرمانگرائی محدود نکرده، بلکه خواست تغیر بنیادی را در گرو مبارزه مشخص وپراتیک امروزی و مطالبات کنونی زنان میبیند.

اکولوژی نیز رو به آینده دارد، اکولوژی سیاسی برای زندگی بهتر، برای حفظ منابع منابع طبیعی وانسانی ، پایان دادن به مدل پرودوکتیویستی وهماهنگی میان انسان، اقتصاد، طبیعت تلاش میکند. اکولوژی تمامی ناهنجاری های موجود را نقد میکند. این سیاست برآنست که سیستم موجود با تولید انبوه وتمایل به سود اندوزی بیکران به تخریب محیط زیست دست میزند، بنگاه های اقتصادی آلودگی های صنعتی وسوختی خودرا بی توجه به سلامت انسانها در هوا وآب وخاک رها میکنند. در این نظام، سیاست های دولتی وخصوصی با جاده کشی ها و بورس بازی زمین ها وبی کفایتی ها منجر به نابودی جنگل ها میشود، رشد فعالیت هسته ای ونیرگاه های اتمی خطری برای محیط زیست و صلح جهانی است وهمه این خرابی هاناشی از سیاست های ویرانگرانه مسئولین سیاسی واقتصادی است. آب آشامیدنی هم کم میشود وهم آلوده، آلودگی های سرطانزا گسترش مییابد، حیف ومیل منابع عظیم است و بحران اکولوژیستی دامنه گرفته است و این بحران با بحران اجتماعی ومالی سرمایه داری درهم آمیخته است. اکولوژیست ها برآنند که در کنار افزایش آگاهی ها و پرورش فکری انسانها، باید از طریق سیاسی و اقتصادی و فرهنگی عمل کرده و باید فعالین وسیاستمداران وشهروندان بطور مشخص درگیر تغییر شوند. تمام تلاش فعالین محیط زیست، انجمن ها واحزاب ومسئولین سیاسی اکولوژیست در ایران وجهان در جستجوی محدود کردن ویرانگری ها ست. آنها پیشنهاد تغییربلافاصله میکنندو طرح های تازه اکولوژیستی در دستورکار قرارمیدهند. از محیط خانگی خود تا سازمان ملل میتوان عمل کرد ونشان داد که سیاستهای ریز ودرشت زیست محیطی ضروی میباشند. توسعه تکنولوژی بادی وآفتابی برای تولید انرژی پاک، ساختمان های تازه برپایه معیارهای زیست محیطی، مناطق وبنگاه های اکولوژیک، مبارزه علیه ترکیب و تغییرات شیمیائی در گیاه وتولید مواد غذائی، توسعه فرهنگ وزبان ملت ها، مبارزه علیه فساد مالی، معیار سنگین برای کنترل نفتکشها در دریاها، جداسازی زباله وبازیافت، تغییر سازماندهی کار، کم کردن ساعات کار در بنگاه های تولیدی وخدماتی وغیره از جمله طرح هاو اقدامات اکولوژیست ها بشمار میآیند. بحران اکولوژیکی جهانی تلاشی مداوم هم امروز، هم فردا و هم کوچک وهم بزرگ می طلبد.

به این ترتیب متوجه مشویم که دودیدگاه اکولوژیستی وفمینیستی که دوجریان مستقل را تشکیل میدهند، درضمن وفاداری به تحلیل عمومی خود، درعین حال تغییر را باعتبار عمل سیاسی واجتماعی ممکن میدانند. بازیگران وارد روند بهبود کار، اصلاح سیاست ها وبهتر کردن شرایط میگردند، بدون آنکه راه حل های ریشه ای را از یاد ببرند. این همسوئی ها میان فمینیسم واکولوژی سیاسی زمینه ساز طرح های مشترک وپیوند عمل سیاسی واجتماعی این دوجریان است. جهان وایران نیازمند گفتگو میان این گرایش ها بوده، چراکه این همسوئی ها عمل بازیگران اجتماعی را پویاتروتوانمندتر میسازد. پاریس اوت 2010

1) رجوع شود به مجله "پارتیزان" شماره ویژه "آزادی زنان، سال صفر" شماره 54-55 ژوئیه-اکتبر 1970، انتشارات ماسپرو، پاریس 2) رجوع شود به کارزار انتخاباتی رنه دومند در 1974 و مقاله او در لوموند دیپلماتیک اوت 1994 3) "چشم هایتان را باز کنید، قرن بیستم نابسامان است" رونه دومون، 1994 انتشارات آرلا. 4) "سیر زندگی" ژئول دو رنه، 1988، انتشارات سول 5) واندانا شیوا: "زن، اکولوژی و توسعه" ، انتشارات زد بوکس 1989 لندن 6) تلگراف خمینی به شاه 17 مهر 1341 – صحیفه نور، جلد اول صفحه 78 7) "مجموعه قوانین ومقررات پوشش در جمهوری اسلامی ایران" گردآوری شادی صدر، چاپ ورجاوند-تهران بهار 89 8) رجوع کنید به نوشته دیگرم تحت عنوان: "فمینیسم اسلامی، یک سراب" مارس 2007

عصرنو

تأثیر مبارزات صدیقه دولت آبادی برجنبش زنان

2010-07-28T08:34:45Z

در شکل گیری جنبش زنان در ایران ؛زنان بسیاری نقش داشته اند که از زمان مشروطه تاکنون نقشهای متفاوتی را در به بارنشاندن فعالیتهای زنان و پیش برد اهداف آنها ایفا کرده اند . تاثیری که پس از گذشت سالها هنوز بر بدنه جنبش زنان در ایران باقی مانده است . یکی ازاین زنان تاثیر گذار، صدیقه دولت آبادی بود که از اهمیت کارهای او در تبیین باورهای زنان ، رشد و تعالی حقوق آنها وبه بارنشاندن فعالیتهای زنان در دوره ی مشروطه و حتی پس از آن هنوز کاسته نشده است. صدیقه دولت آبادی در بطن جامعه ی تماما سنتی و با ساختاری مطلقا مردسالاری و با حضور توده های متعصب مذهبی اولین نطفه های شکلگیری جنبش زنان را به بارنشاند که نه تنها درهمان زمان تاثیر زیادی برفعالیتهای زنان گذاشت، بلکه حتی تاثیرات آن را تا سالها بعد و حتی در زمان کنونی هم به وضوح می توان دید، مبارزاتی که بعد از گذشت سالها از مدل الگوی آنها می توان حتی در شرایط کنونی بهره جست.

صدیقه، فرزند خاتمه بیگم و حاج میرزا هادی دولت آبادی، و از پیشگامان جنبش اجتماعی زنان در ایران و نخستین زن روزنامه نگار محسوب می شود . ایشان به سال 1258 ه. ش . در اصفهان پس از تولد هفت پسر، به دنیا می آید. تحصیلات خود را در زمینه های فارسی و عربی نزد شیخ محمد رفیع طاهری در تهران می گذراند و سپس تحصیلات متوسطه را در دارالفنون ادامه می دهد و سرانجام در سن 15 سالگی با دکتر اعتضاد الحکما ازدواج می کند . اما ازدواجش با ناکامی همراه می شود.1 اهمیت مبارزات او در پیگیری و تداوم و همچنین فارغ از هرگونه رفتار خشونت آمیزی بود که درتمامی حوزه ها به خصوص فرهنگی و اجتماعی دنبال شد.

پیگیری از الگوی مبارزاتی او در شرایط کنونی شاید چندان بی ربط نباشد چراکه اکنون هم شرایط سیاسی و اجتماعی تا حدودی مشابه با آن چیزی است که زنان درآن دوران تجربه کرده اند . عمده ترین مشخصه ی مبارزات صدیقه دولت آبادی توجه زیاد او به فرهنگ و همینطور تلاش برای بالابردن فرهنگ عام جامعه و بالخص زنان بود . از نظر او فرهنگ و بالابردن فرهنگ عمومی جامعه، اصل اول مبارزه علیه ظلم برزنان بود که با گذشت سالها هنوز ازاهمیت این موضوع کاسته نشده است . از دیگر مشخصه های مبارزات صدیقه دولت آبادی گسترش روزنامه ها و مجلات مختص زنان بود که برای اولین بار و پس از دوران مشروطه اتفاق افتاد و فرآیند جنبش زنان را به جامعه شناساند . اهمیت این روزنامه ها و مجلات و مقالاتی که در آن منتشر می شدند، بالابردن آگاهی های زنان و آشنایی آنها با حقوق و شرایط خاص جامعه ی خود بود . مجموعه ی مقالاتی که در این روزنامه منتشر می شدند برارتقاء رشد فرهنگی و سیاسی زنان تأثیر بسزایی می گذاشتند . او همچنین جسورانه در مقالاتش حجاب را مورد نقد قرار داد و حتی به واسطه ی همین نقدها به شدت مورد غضب قرار گرفت.

ساناریان در کتابش می نویسد : " دولت آبادی به واسطه ی فشارهای خانواده به خاطر فعالیتهای مستقلش ، ناچار شد رابطه ی خود را با برادر روحانی خود که در اصفهان زندگی می کند قطع کند. دراین میان او ازطریق زبان زنان به صراحت حجاب را نیز مورد نقد قرار می داد ، از این رو جانش تهدید شد و با تلاش فراوان دفتر نشریه اش از حمله ی ارازذل و اوباش به دورماند " (ساناساریان صفحه ی 59 ) .

ابداع این روش بعدها نیز به صورت گسترده پیگیری شد و حتی تا امروز نیز باقی مانده است . در واقع اگر این نوآوری وارد فضای فرهنگی جامعه نمی شد، شاید اکنون ما این گسترش رسانه ای را در فعالیتهای زنان نداشتیم. با همه اینها تاثیرات مبارزات صدیقه دولت آبادی تنها به همین جا ختم نمی شود. مدل مبارزات او برای احقاق حقوق زنان می تواند به عنوان یکی از راهکارهای و استراتژیهایی باشد که در مبارزه ای مسالمت آمیز و آرام وجود دارد که با توضیح هرکدام از این مبارزات اهمیت آنها مشخص خواهد شد. از سوی دیگر نشان دادن و تفسیر هرکدام ازاین راهکارها می تواند نقش وتاثیر این مبارازات رابرجنبش زنان مشخصتر کند.

تاسیس مدارس دخترانه: زنان تا زمان قبل از مشروطه در فعالیتهای فرهنگی وسیاسی شرکت نمی کردند دوران مشروطه راهگشایی نوین برای حضورفعالیتهای زنان درعرصه های مختلف رافراهم کرد. با این حال تعصب سنتی حاکم بر جامعه ، بسیاری از زنان را ازرفتن به حارج از کنج خانه ها بازمی داشت. فرهنگ سنتی نقش مهمی را درخانه نشین کردن زنان ایفا می کرد. در جامعه که هنوزکاملا متعصب و مردسالار باقی مانده بود و کمتر کسی جرأت نقد فضای سنتی و مذهبی حاکم را داشت . در این دوران بود که باب آشنایی با فرهنگ غربی به واسطه ی مهاجرت قشر متفکر برای تحصیل به غرب باز شد . اما هنوز زنان در این روند جایی نداشتند، حتی دانستن سواد برای آنها ننگ بزرگی محسوب می شدوبسیاری از مردم به واسطه ی همین تعصب دختران خود را از آموختن بازمی داشتند . همچنین برخی از روحانیون این مدارس را مراکزی برای اشاعه ی فحشا و فساد می دانستند . در بسیاری از این موارد این مدارس توسط اراذل و اوباشی که از سوی رهبران مذهبی تحریک می شدند مورد حمله و غارت می پرداختند. به دخترانی که به این مدارس می رفتند غالبا سنگ می پراندند . 2 این شرایط در شهرستانها بدتر بود با این حال و با این اوصاف صدیقه دولت آبادی از نخستین زنانی بود که اهمیت زیادی برای رشد و آموزش زنان قائل بود او اولین مدرسه را در اصفهان تحت عنوان شرعیات تأسیس کرد . "با در گذشت پدر در سال 1296 به اصفهان آمد و در این شهر ، نخستین مدرسه ی دخترانه در سطح کشور و علی رغم مخالفت های بسیار ، به نام مکتب خانه ی شرعیات تاسیس کرد و با اعتراض ها یا مخالفت های بسیاری مواجه شود . مدرسه تعطیل شود ولی یک سال بعد انجمنی به نام شرکت خواتین اصفهان را تاسیس کرد و همزمان با این فعالیت ها دبستانی برای دختران بی بضاعت دایر کرد به نام ام المدارس که مدیریت آن را به مهر تاج رخشان سپرد." (الهه باقری مدرسه ی فمنیستی). او بیسوادی را عامل مهم ِدر حاشیه نگه داشتن زنان می دانست . با وجود شرایط مذهبی حاکم برشهر اصفهان ،او اهمیت وجود این مدرسه ها را دریافت و با وجود مخالفتهای فراوان به تاسیس مدرسه ی دخترانه اهتمام ورزید. این حرکت کاملا انقلابی که در فضایی کاملا مردسالار ، متعصب وسنتی شکل گرفت اگرچه با مخالفت روبه رو شد، اما زمینه را برای رشد و آموزش زنان و تشویق آنان به فراگیری سوادو دانش پابه پای مردان جامعه فراخواند. تأثیر احداث این مدارس تا سالها و دهه های بعد ادامه یافت، تا جایی که اقشار بیشتری از زنان علاقه مند به خواندن شدند.

در واقع احداث و حمایت از احداث این مدارس جامعه ی زنان را از پایه تقویت کرد و به آنها آموخت که قدم اول در برقراری عدل ومساوات اجتماعی، تقویت بنیان های فرهنگی است . تأثیرات فرهنگی این راهکار ِ دولت آبادی درآن زمان باید مورد توجه قرار گیرد و شاید چندان بی ربط با شرایط امروز نباشد .اگرچه اکنون مدارس زیادی برای دختران وجود دارند اما لازم است تابا توجه به اهمیت بالا بردن فرهنگ زنان به نوع آموزش و برخودرای از فرهنگی مختص برای زنان توجه شود . درواقع می توان گفت که این حرکت او " تأسیس مدرسه ی زنان " پایه های فرهنگی و علمی زنان را تقویت کرد و راه را برای حضور نسلی اززنان روشنفکر درسالهای بعد هموارساخت.

روزنامه و مجله: درهمین زمان – یعنی دوران مشروطه – ودربحبوحه ی رخدادهای سیاسی و اجتماعی کشورنیازبه رسانه ای بود تا زنان را ازپستوی خانه ها بیرون کشیده وآنها را با حقوقشان آشنا کند و صدای زنان را به گوش جامعه ی متعصب و مذهبی آن زمان برساند. باوجود سختگیری های حاکم درآن زمان یکی از راهکارهای مهمی که صدیقه دولت آبادی درپی گرفت ،انتشار نشریات مخصوص زنان بود تا بازتاب صدای مستقل زنان باشد. او اولین کسی بود که توانست امتیاز سردبیری یک نشریه را شخصا و به نام خودش به عهده بگیرد تا آن زمان به نام زنان مجوز انتشار نشریه نمی دادند. در نتیجه برای اولین بار هویت زنانه در حوزه ی فرهنگی تعریف شد . دولت آبادی که خود زنی فرهیخته و تحصیلکرده بود ازاهمیت بالارفتن سواد و آگاهی زنان باخبربود . درجامعه ای که تنها صدا ،صدای مردانه بود و اکثریت گروههای مذهبی و سنتی با حضورزن به عنوان فردیتی مشخص در جامعه دیدی منفی داشتند نیاز به صدایی بود تا این فردیت را بازنماید و ازحقوق کسانی صحبت کند که نادیده انگاشته شده اند . بنابراین از بهترین راهکارها ایجاد رسانه ای تماما زنانه بود که وضعیت زنان را با انتشار اخبار و مقالات مربوط به آن شرح دهد و علائم ظلم و ستم برجامعه ی زنان را بازشناسد و علاوه برآن در جامعه ی مردسالار مذهبی انعکاس رفتار زنانی باشد که به شرایط موجود انتقاد داشتند . نقدِ بستراجتماع و حوزه های مختلف با دیدگاه زنانه دراین نشریه ها مطرح شد و حتی تا به جایی رسید که مقالاتی تند علیه شرایط حاضر با قلمی زنانه منتشر می شد . در این مقالات او چه در حوزه ی اقتصادی و چه در حوزه های اجتماعی و سیاسی زبان به نقد می گشود . او همچنین از طریق نشریه اش فعالیتهای زنان را سازمان دهی می کرد ،و حتی در بعضی از موارد زنان را به داشتن استقلال اقتصادی تشویق می کرد . این نشریه نقش زیادی در سازمان دهی تجمعات و ارگان های زنان داشت. این مدل از مبارزه به شدت مورد حمله و سرکوب و انتفاد قرار گرفت و حتی دفتر روزنامه راهم آتش زدند اما همین رسانه و پیدایش آن توانست تا حد زیادی برافکار عمومی تأثیربگذارد و مقدمات اولیه برای شکل گیری مدلی از رسانه ی زنان را فراهم کند مدلی که شرایط جامعه ی مردسالار را درنظر گرفته و تأثیر زیادی برگسترش آگاهی های افکار عمومی ،انتشار اخبار و مسائل مربوط به زنان و تولید بستر نقد در مورد شرایط اجتماعی را داشته باشد . گشایش این نوع نشریه تا سالهای بعد به عنوان الگویی برای بسیاری از مبارزان و فعالان جنبش زنان، مورد توجه قرار گرفت. و درسالهای بعد با گسترش فضاهای مختلف برتعداد این نشریات با اهداف مختلف ودرجهت کمک به فعالیتهای زنان گشایش یافت . حتی هم اکنون هم با وجود فشارهای فراوان سیاسی و فرهنگی ،نشریات زنان نقش مهمی درانتشاراخبا ر مسائل ومقالا ت مربوط به زنان بازی می کنند . این نوآوری نه تنها درزمان خود تاثیر بسزایی داشت که تاهم اکنون به عنوان یکی از مؤثرین شیوه ها ی فعالیتها ی زنان در جایگاههای متفاوت است . امروزه با گسترش فضاهای سایبری این امکان فراهم شده تا نشریات غیر دولتی بسیاری همان راه صدیقه دولت آبادی را ادامه دهند ،گرچه با مشکلات و مخالفتهای از سوی هیئت حاکمه مواجه هستند اما این نشریات می توانند صدای مستقل زنان در هر شرایطی باشند صدایی منتقد و رسا که اولین بار صدیقه دولت آبادی بیانش را به ما آموخت.

گشایش انجمنها و کانونهای زنان راهی به سوی مدرنیته: یکی دیگر فعالیتهایی که پس از مشروطه شکل گرفت ایجاد انجمنهایی بود که درمورد فعالیتهای زنان و حقوق آنان بحث می کردند. این انجمنها نقش بسزایی در گسترش ورشد فعالیتهای زنان پس از دوران مشروطه و سالهای بعدازآن داشتند. همانطور که ژانت افاری در مقاله اش می نویسد : " واژه ی انجمن نامی از فارسی قدیمی بود که فردوسی برای اشاره به محلی برای جمع شدن و مشورت در شاهنامه آن را به کار برد . دربلافاصله پس از مدتی و بعد از انقلاب 1905 تعدا محدودی از انجمنهای مخفی شکل گرفت " ( افاری صفحه ی 68) . و درجای دیگر در خصوص انجمنها می نویسد " انجمنها متشکل از زنا ن با پیش زمینه های گوناگون اجتماعی و سیاسی بودند . تعداد محدودی از آنها حتی از خانواده های سلطنتی بودند . اکثر زنانی که عضو این انجمنها بودند از خانواده هایی بودند که طرفداران حزب مشروطه بودند . "( صفحه ی 71 ) . هم چنین می افزاید که بعضی از این زنان جوانتر در این انجمنها بعدها فمنیستهای برجسته در دهه های 1920 و 1930 شدند که صدیقه دولت آبادی دبیر انجمن زنان وطن یکی از آنها بود که از سوربن در دهه ی 1920 فارق التحصیل شده بود و اولین زنی بود که آشکارا حجاب را برداشت و در لباس فرنگی در تهران در سال 1927 ظاهر شد " ( افاری 71). دولت آبادی که خود یکی از مدیران و شرکت کنندگان اصلی این انجمنها بود ،نیزدرگسترش فعالیتهای زنان نقش عمده ای داشت .عده ای از این فعالیتها سری بودند و عده ای هم با مشخصا با اهداف خاصی دنبال می شد .بااین حال فعالیت دراین انجمنها راه را برای فعالان حقوق زنان دردوره های بعدی فراهم کرد، چرا که ازآن پس زنان توانستند گروههای مستقلی را تشکیل دهند و نقش بسیاری در تبیین و گسترش فعالیتهای حقوق زنان درحوزه های مختلف اجتماعی و سیاسی بگذارند . حضورمستقل مؤسسات و نهادهای زنان درسالهای بعد و حتی تازمان کنونی مدیون حضورانجمنهایی است که درفضایی کاملا مردانه و با وجود تعصبات و جو مذهبی حاکم به فعالیتهای خودادامه می دادند . این مدل از مبارزه برای احقاق حقوق زنان که صدیقه دولت آبادی برای برپایی آن رحمات بسیاری کشید، توانسته است به عنوان یکی از الگوهای جامع درفعالیتهای زنان باقیب ماند و راه را برای گسترده شدن و بسط نظریات و برپایی سازمانهایی منحصرا زنان هموارکند.

ارتباط دنیای مدرن و جامعه سنتی ایران : از دیگرفعالیتهای بارز صدیقه دولت آبادی که تاثیر زیادی برجنبش زنان در ایران گذاشت ،آشناکردن دنیای غرب با فعالیتهای زنان ایران بود . در آن زمان حق رأی توسط اروپایی ها و آمریکایی ها مطرح شده بود و شرایط برای آشناکردن زنان ایران با این اتفاقات فراهم شده بود. دولت آبادی در بسیاری از کنفرانسهای بین المللی شرکت میکرد و درروزنامه های خارجی مطالب زیادی در مورد حقوق زنان و وضعیت زنان در ایران می نوشت ، ازاین روراه را برای توسعه ی فعالیتهای زن به واسطه ی ارتباط آن با فضای خارج گشود و پایه های تحصیل و حرکتهای روشنفکرانه را برای حضور پررنگ زنان گشود . همچنین دربسیاری از حوزه های مختلف حقوق زنان ازجمله حق تحصیل ، فرهنگ و اهمیت آن برجنش زنان و ایجاد کانونهای زنان را از غرب به فعالیتهای زنان پیوند زد و بدین ترتیب توانست مدرنیته را وارد فضای سنتی جامعه ایران و به خصوص زنان بکند . این راهکارازچند جهت اهمیت دارد؛ ازیک طرف درهای مدرنیته رابر جامعه ی سنتی ایران که تماما متعصب و مذهب گرای بود گشود و از سوی دیگر غرب را با شرایط زنان در ایران آشنا کرد. این راهکار وحرکت او تأثیرزیادی بر سرنوشت فعالان زن درایران گذاشت ؛چراکه بسیاری ازآنان با اهمیت و نقش فعالان زن درایران آشنا شدند و همینطوربا گشودن باب آشنایی زنان با غرب بسیاری از زنان برای تحصیل به خارج از کشوررفتند و منجر به پیدایش تعاملی دوسویه میان فعالان زن درایران و درغرب شد. بدین ترتیب فعالیتهای زنان از خفا به مرکز توجه و به بطن رویدادهای حاضردر جامعه آمد. پیشرفتی که اکنون به واسطه ی فعالانی چون صدیقه دولت آبادی و تغییر نگاه و ایجاد فضاهای روشنفکری در آن زمان ایجاد شد ،نهال جنبش زنان را آبیاری کرد وبه آن جوششی نوین بخشید.

دیگرفعالیتهای صدیقه و تأثیرآن برجنبش زنان: ا ز دیگرفعالیتهای مسالمت آمیز صدیقه دولت آبادی که می تواند به عنوان یکی ازاستراتژی های اصلی حتی درجنبش امروززنان درنظرگرفته شود توجه او به اقشار پایین تراجتماعی و اهمیت بالابردن فرهنگ در طبقات مختلف است . او تماما در راه بالا بردن فرهنگ اقشارفرودست اجتماعی تلاش می کرد وهمین کوشش خستگی ناپذیراوبود که درسالهای بعد باعث شد تا قشربیشتری از زنان از چهارچوب خانه شان بیرون آیند و مستقیما وارد فعالیتهای مختلف اجتماعی و سیاسی شوند . احداث مدرسه ی زنان، نشرمقالات وسخنرانی های مختلف و همینطور نقد وضعیت موجود زنان در محافل مختلف ازین قبیل است ، با وجود آنکه بارها ازطرف افراد متعصب مذهبی و سنتی مورد نکوهش قرار گرفت اما هرگز ازپای ننشست . او پابه پای دیگران به عنوان یک عضوویک زن فعال جامعه درتمامی حرکتهای سیاسی شرکت می کرد ،مثلا به صورت انفرادی و یا گروهی در تحریم قند شرکت کرد و با رفتن به قهوه ها خانه که شخصا صورت می گرفت مردم را ازخوردن چای بازمی داشت .این حرکت برای اولین بار برای طرح خواسته های مساملت آمیز زنان و باهدف طرح هویت مستقل سیاسی و اجتماعی زنان به وجود آمد . هویتی که تا آن زمان وجود نداشت و پس ازآن به یکی از عوامل تأثیر گذار درحوزه ی سیاسی فعالیتهای جنبش زنان شد.

نتیجه: دستاوردهای صدیقه دولت آبادی و تأثیری که فعالیتهای اوبرجنبش زنان گذاشت کم نیستند،اما ازهمه ی اینها گذشته می توان گفت که شرایط کنونی که ما اکنون درحال تجربه ی آن هستیم تا حدودی میل به بازگشت به آن زمان را دارد .درهمین شرایط هم فشارهای برزنان بیشتر شده وگرچه اکنون آگاهی های سیاسی و اجتماعی زنان بالارفته است اما حاکمیت با روشهای مختلف درصدد بازگرداندن زنان به حاشیه ی خانه هاست. بنابراین تأکید بر فعالیتهای فرهنگی که صدیقه دولت آبادی صد سال پیش اهمیت آن را دریافته بود ،هنوز هم یکی از مؤثرین عوامل برجنبش زنان است . آنچه که امروز بعد از چندین سال کسب کرده ایم، نتیجه ی پایداری و مرهون فعالان زنی چون صدیقه دولت آبادی است که دراوج خفقان سیاسی و اجتماعی و فرهنگی ازپای ننشستند وباوجود مخالفتها و سرکوبهای فراوان به طرح روشهای مسالمت آمیزخود برای بیداری جامعه زنان ادامه دادند. درس گرفتن از آنان و از فعالیتهای آنها و توجه به راهکارهای آنان دربحبوحه های سخت اجتماعی ما را به طرح مبارزاتی همانند ترغیب می کند . تغییراتی که اکنون ما در فرهنگ و همینطور فعالیتهای حقوق زنان درایران مشاهده می کنیم نتیجه ی همین زحمات است در نتیجه جنبش زنان می تواند درشرایط بحرانی با الگوپذیری از گذشتگان راه سخت خود را هموار کند و دستاوردهای خود را درهر شرایطی عملی کند.

پانوشت :

1- برگرفته از مقاله ی الهه باقری منتشر شده درمدرسه ی فمنیستی:

"http://iranfemschool.net/spip.php?a..."

2- الیزا ساناساریان صفحه ی 69

منابع :

الیزساناساریان . جنبش حقوق زنان درایران ، طغیان ، افول وسرکوب از 1280 تا انقلاب 57. ترجمه ی نوشین احمدی خراسانی نشر اختران ، 1384. الهه باقری . مبارزات مسالمت آمیز «بانو» / فعالیت های سیاسی - اجتماعی صدیقه دولت آبادی. مدرسه ی فمنیستی 4 اسفند 1388.

< http://iranfemschool.net/spip.php?a...>.

Afary , Janet. On the origins of feminism in early 20th century Iran. Journal of women's history, Volume 1, Number 2, Fall 1989, pp.65-87.

مدرسه فمينيستي

خانه امن کجاست؟/ سیما ش

panjereh — 2010-07-28T05:53:40Z

وقتی از خانه به قصد خرید خارج شدم، لیست خرید روزانه را از کیف در آوردم و در حال نگاه کردن به آن بودم که ناگهان صدای جیغ و فریاد زنی و همهمه ی مردم در آن طرف کوچه نظرم را جلب کرد. به سرعت خودم را به آنجا رساندم. شاید دیدن این ماجرا بیشتر شبیه به دیدن فیلمهای وحشتناک هالیوودی بود، مردی قوی هیکل که دستی معلول نیز داشت، موهای پریشان زنی لاغر با جثه ای کوچک را دور مچ دست سالمش پیچانده بود و چون گربه ای گرسنه که به دنبال گنجشک باران خورده ای که کناری کز کرده و بی راه فرار است، سر زن را محکم به دیواره بلوار وسط خیابان می کوبید.خون از تمام سر صورت زن فواره می زد، هیچ کس به خود جرات نزدیک شدن به زن را نمی داد. وقتی دلیلش را پرسیدم همه متفق القول از عواقب کار می ترسیدند و می گفتند مرد بیمار روانی است و ممکن است موجب آزار و اذیت همسایه ها شود. این زن ، همسر دوم مرد بود. زن اول به خاطر این آزار ها از او طلاق گرفته بود و زن دوم که دختری کم سن و سال از روستای دور افتاده ای بود. بدون دانستن این خصوصیات و شاید به خاطر فقر مالی خانواده و کم کردن یک نان خور از خانواده، تن به ازدواج داه بود. با فریاد های من و چند زن دیگر، مردان که به تماشا نشسته بودند، جرات کردند و زن را از مرد نجات دادند. وقتی می خواستند زن را از آنجا دور کنند با گریه و شیون می گفت که می خواهد برگردد به خانه، چون در غیر این صورت مرد حتمن فرزند شیرخوارش را خواهد کشت...!

راستی این خشونت ناشی از چیست؟ از عدم آگاهی جامعه؟ نبود قانون تاثیر گذار؟ تبعیض جنسیتی؟ نبود انجمن های حامی زنان و خانه های امن ؟ راستی تا کی باید نشست و ناظر ماند؟